Split Tunneling چیست و چه کاربردی در VPN دارد؟

Split Tunneling یعنی همه ترافیک دستگاه مجبور نباشد از VPN عبور کند. می‌توانید فقط اپ‌ها، شبکه‌ها یا مقصدهای مشخص را وارد تونل کنید و بقیه از اینترنت عادی خارج شوند. این قابلیت زمانی مفید است که همزمان به سرویس‌های محلی و یک مسیر VPN نیاز دارید.

تفاوت Split Tunnel و Full Tunnel

در Full Tunnel معمولاً مسیر پیش‌فرض اینترنت به رابط VPN می‌رود. در Split Tunnel فقط routeها یا اپ‌های تعیین‌شده از VPN استفاده می‌کنند. مستندات Microsoft نیز این تفاوت را در تصمیم‌گیری routing ویندوز توضیح می‌دهند: در split routeهای مشخص وارد VPN می‌شوند و باقی ترافیک از رابط فیزیکی خارج می‌شود.

کاربردهای واقعی Split Tunneling

• مرورگر یا یک اپ خاص از VPN استفاده کند ولی سرویس‌های بانکی داخلی از اینترنت عادی باز شوند.
• دانلود محلی یا شبکه LAN وارد VPN نشود.
• اپ‌های پرمصرفی که نیازی به VPN ندارند، پهنای باند تونل را اشغال نکنند.
• روی Android فقط مجموعه مشخصی از برنامه‌ها به رابط VPN دسترسی داشته باشند.

Split Tunneling در اندروید چگونه پیاده می‌شود؟

Android VpnService امکان allowed/disallowed application را در اختیار اپ VPN می‌گذارد. بنابراین یک کلاینت می‌تواند تعیین کند چه اپ‌هایی وارد VPN شوند یا کدام‌ها خارج بمانند. این قابلیت باید قبل از ایجاد رابط VPN اعمال شود و رفتار دقیق آن به طراحی اپ بستگی دارد.

مزیت Split Tunneling چیست؟

مزیت اصلی کنترل مسیر است. ممکن است latency سرویس محلی کمتر شود، مصرف تونل کاهش پیدا کند و دسترسی به دستگاه‌های شبکه داخلی ساده‌تر باشد. اما این مزایا فقط وقتی خوب‌اند که بدانید کدام ترافیک را خارج می‌کنید.

ریسک‌های Split Tunneling

خروج ناخواسته ترافیک حساس

اگر rule اشتباه باشد، اپی که تصور می‌کنید داخل VPN است ممکن است از شبکه اصلی خارج شود. برای حساب‌های حساس بعد از هر تغییر، IP و مسیر را تست کنید.

DNS ناسازگار

تقسیم ترافیک بدون طراحی DNS می‌تواند باعث شود درخواست نام از resolver نامناسب عبور کند. مقاله DNS Leak این موضوع را دقیق‌تر توضیح می‌دهد.

پیچیدگی عیب‌یابی

اگر یک اپ کار کند و دیگری نه، باید علاوه بر سرور و DNS، ruleهای Split Tunnel را هم بررسی کنید. برای همین بهتر است در زمان عیب‌یابی موقتاً Full Tunnel را تست کنید.

Split Tunneling و Kill Switch

Kill Switch باید بداند چه ترافیکی عمداً خارج VPN است. اگر حالت lockdown تمام ترافیک غیرVPN را مسدود کند، برنامه‌هایی که در Split Tunnel خارج گذاشته‌اید ممکن است اینترنت نداشته باشند. همیشه این دو قابلیت را با هم تست کنید.

چه زمانی Split Tunneling را فعال نکنیم؟

• وقتی مطمئن نیستید کدام اپ‌ها داده حساس ارسال می‌کنند.
• وقتی یک حساب نیاز دارد تمام ارتباطاتش از IP ثابت مشخصی انجام شود.
• وقتی در حال تشخیص DNS یا routing هستید و می‌خواهید محیط تست ساده باشد.

چک‌لیست تست بعد از فعال‌سازی

1. IP عمومی داخل اپ انتخاب‌شده را بررسی کنید.
2. یک اپ خارج‌شده را باز کنید و مطمئن شوید مسیر عادی دارد.
3. DNS را تست کنید.
4. VPN را یک بار قطع و وصل کنید و ruleها را دوباره تست کنید.
5. اگر موبایل است، بعد از تغییر Wi‑Fi به دیتا نیز رفتار را بررسی کنید.

سوالات متداول

آیا Split Tunneling سرعت VPN را زیاد می‌کند؟

ممکن است بار کمتری از تونل عبور کند، اما سرعت خود اتصال VPN را تضمین نمی‌کند.

Split Tunneling فقط برای اپ‌هاست؟

خیر. بسته به سیستم‌عامل و کلاینت می‌تواند بر اساس اپ، route، IP یا مقصد پیاده شود.

فرق Split Tunnel با System Proxy چیست؟

System Proxy معمولاً فقط برنامه‌هایی را تحت تأثیر می‌گذارد که تنظیمات proxy سیستم را رعایت می‌کنند؛ Split Tunnel در سطح routing یا VPN interface می‌تواند مدل متفاوت و گسترده‌تری داشته باشد.

منابع فنی

VPN routing decisions در Microsoft Learn و VpnService.Builder اندروید جزئیات سیستم‌عامل را توضیح می‌دهند.